Tôi yêu cải lương từ hồi còn nằm trên lưng ngoại.
Những đêm mưa, đêm trăng, có khi tối trời, ngoại cõng tôi qua nhà hàng xóm coi chương trình sân khấu cuối tuần. Hồi đó, đâu phải nhà nào cũng có ti vi. Muốn nghe cô chú Minh Vương, Minh Phụng, Lệ Thủy, Mỹ Châu ca mùi mẫn thì phải đi coi ké. Đứa nhỏ là tôi cứ vậy mà biết thương một câu ca, buồn theo một vai diễn, dù chuyện đời trên sân khấu còn nhiều điều chưa hiểu.
Sau này, xóm dưới có “xi-nê” nhà ông Cường. Máy nổ phát điện mỗi đêm, chiếu phim, chiếu cải lương cho bà con coi. Tôi lại theo ngoại, theo má đi xem. Nghệ sĩ Vũ Linh, Kim Tử Long, Tài Linh, Ngọc Huyền… bước vô tuổi thơ tôi qua những vở tuồng cổ, Hồ Quảng, tâm lý xã hội.
Má tôi cũng mê ca cải lương. Má từng tham gia văn công xã, hát vào những dịp Tết nhứt. Cải lương, hát bội, bài chòi là những món bà con nông dân chờ đợi giữa cuộc sống còn nhiều thiếu thốn hồi những năm tám mươi, chín mươi, chín mấy.
Nghĩ lại, ngót nghét bốn chục năm. Có những câu ca mình tưởng đã quên, vậy mà nghe dạo đàn là nhớ. Nhớ luôn người ngồi bên cạnh, nhớ cái xóm nghèo, nhớ lưng ngoại và những lần được má dẫn đi coi hát…
Trong tình yêu ấy, có giọng ca Minh Cảnh. Tôi mê ông ca Lương Sơn Bá, Võ Đông Sơ, Sầu vương ý nhạc… Nói theo kiểu người mê vọng cổ là nghe “nhức nách”. Cái hơi, cách nhả chữ, xuống câu của ông khiến mình nghe rồi muốn nghe nữa. Một bài ca cũ, nghe bao lần, tới chỗ hay vẫn cứ thấy đã.
Mấy hôm trước (7-11), ông làm đêm diễn giã từ sân khấu, tri ân khán giả. Tại đây, ông nói lúc cuối chương trình: “Cuộc vui nào cũng sẽ đến lúc tàn!”, tự nhiên thấy bùi ngùi. Một người đã dành cả đời cho nghiệp hát, tới lúc phải nói lời chia tay, chắc thương sân khấu dữ lắm.
Biết chứ, ai rồi cũng già. Người nghệ sĩ cũng cần được nghỉ ngơi sau những tháng năm đem tiếng hát làm vui, làm buồn lòng thiên hạ. Nhưng biết là một chuyện, còn nghe lời giã từ vẫn thấy lòng chùng xuống, bởi có những giọng ca đã thành thân thuộc, mình cứ ngỡ sẽ được nghe hoài.
May mà tiếng hát còn ở lại. Một nghệ sĩ có thể thôi đứng dưới ánh đèn. Mai này, theo lẽ vô thường, họ cũng rời cõi tạm (tất nhiên), nhưng tài năng đã được nhiều thế hệ khán giả thương quý sẽ còn được nhắc nhớ, tìm nghe. Mỗi lần một bản ca được mở lên, người nghệ sĩ lại có mặt trong một cuộc gặp gỡ khác với người mộ điệu.
Với tôi, nghe cải lương còn là gặp lại ngoại, gặp lại má của những năm tuổi trẻ, gặp đứa nhỏ từng háo hức chờ một đêm coi hát ở quê nghèo.
Cảm ơn ông, danh ca Minh Cảnh. Mong ông những ngày nghỉ ngơi được khỏe, được vui.
Khán giả còn thương, còn mở bài ca nghe, thì tiếng hát ấy vẫn còn ngân – mùi mẫn, như hồi nào…
Lưu Đình Long
Ảnh: Nghệ sĩ Minh Cảnh và Minh Vương trong đêm giã biệt sân khấu 7-11 qua- Ảnh: TTO
