Một vốc muối bỏ vào ly nước, nhấp một ngụm đã thấy mặn chát. Cũng vốc muối ấy, thả vào thùng nước đầy, vị mặn nhạt đi. Đôi khi, ta ngồi nghĩ về vốc muối đã rơi vào đời mình, đến khi đứng dậy rót nước, mở cửa, nghe ai đó ngoài hiên gọi tên, ta mới nhớ mình còn có thể làm cho lòng rộng thêm chút nữa.
Khi lòng chưa đủ rộng, tâm chưa biết cách buông, chỉ một lời nói của người khác cũng làm ta buồn từ trưa đến tối. Lúc rửa chén, ta nhớ lại giọng người ấy. Lúc tắt đèn, ta nghĩ ra câu đáng lẽ mình nên nói để “phản công”. Rồi ta lục tìm thêm những chuyện cũ, như thể cần gom đủ “bằng chứng” để cho phép mình buồn (chính đáng). Đến khuya, câu nói chỉ mất vài giây để thốt ra (của người ta, có khi chỉ là comment trên mạng của người ta không quen) cũng đã chiếm gần hết một ngày của ta.
Thực tập chánh niệm có khi bắt đầu ngay bên bồn rửa chén. Ta nhận ra mình đang siết chặt cái chén trong tay với tâm buồn, giận, bực bội… Ta đặt nó xuống, thở một hơi nhẹ, nghe nước chảy qua kẽ tay (và cơ mặt bớt căng cứng). Ta biết mình đang buồn vì người nói câu ấy là người mình thương, hoặc nghĩ rằng, hẳn họ cũng đang ách tắc, buồn khổ chỗ nào đó. Chừng đó thôi. Việc gì cần nói, sáng mai ta có thể nói. Đêm nay, ta còn một giấc ngủ cần được chăm sóc…
Pha loãng nỗi buồn đôi khi là nhờ người khác ngồi với ta một lát. Có những chuyện kể ra rồi vẫn còn nguyên đó, nhưng ta đã có người nghe hết câu chuyện để biết rằng mình còn có một điểm tựa giữa Ta-bà. Cũng có khi ta nấu một nồi canh, múc một chén đem sang cho người hàng xóm đang bệnh. Trên đường về, ta chợt nhớ nãy giờ mình đã nghĩ xem người ấy có ăn được hành không. Trong một ngày tưởng như chỉ còn đủ sức để buồn, ta vẫn còn lòng thương để lo cho ai đó.
Có những nỗi đau cần nhiều thời gian hơn mới có thể lành lặn. Mất một người thương, chia tay một cuộc tình, nhiều năm sau ta vẫn có thể rưng rưng khi nghe ai đó gọi một tiếng giống giọng người ấy. Bữa cơm ngày giỗ, ta vừa nhớ người đã khuất, vừa nghe đứa nhỏ bên cạnh kể chuyện ở trường. Ta gắp cho nó miếng ngon, rồi bật cười vì cái cách nó bắt chước giọng cô giáo. Nỗi nhớ và tiếng cười cùng có mặt trong một bữa cơm. Ta có thể thương người đã đi xa và vẫn vui với người đang ngồi cạnh mình. Cuộc sống là đa tầng lớp lang đan xen như rứa.
Bao dung với người từng làm ta đau cũng cần thời gian như thế. Có lúc ta hiểu thêm được cái khó của họ, cảm được cái khổ họ mang. Có lúc điều ta làm được chỉ là dừng câu đáp trả đang chực ra khỏi miệng cho hả dạ. Khi bình tâm, ta vẫn có thể nói rằng chuyện ấy đã làm mình tổn thương và mình cần giữ một khoảng cách. Lòng từ cũng có phần dành cho ta, nhất là những ngày ta đã quá mệt vì cố tỏ ra mình ổn, an.
Ngày mai, có thể ta lại nhớ câu nói làm mình buồn. Nhưng ngày mai cũng có thể có một người ghé qua, một chén cơm nóng, một tin nhắn ta đọc xong thấy lòng ấm lại. Những điều ấy nhỏ thôi. Như nước rót từng chút vào thùng to, đang đầy dần.
Còn tối nay, nếu lòng vẫn mặn, ta cứ uống một ly nước, tắt đèn và để mình được ngủ. Có những chuyện, sau một đêm được nghỉ, ta sẽ biết nên nói bằng tông giọng nào để ta và người không nhói đau. Thiệt đấy!
Lưu Đình Long
