Tôi ở nhà bà từ những ngày còn là sinh viên. Hồi đó, gặp bà ở chùa Bảo Tịnh (quận Bình Thạnh), bà chủ động bắt chuyện rồi hỏi một câu: “Nhà tui còn chỗ, ‘ông’ có muốn về ở hông?”. Ít lâu sau, tôi về ở nhà bà, trong căn phòng nhỏ nằm sâu trong con hẻm 81 đường Nguyễn Cửu Vân.
Ở nhà bà, cảm giác giống như ở nhà. Nhà chỉ có hai ông bà đã lớn tuổi, khi ấy ông ngoài bảy mươi, bà ngoài sáu mươi. Cuộc sống giản dị, chậm rãi, có lúc ồn ào, nhưng với tôi, chốn ấy như gia đình. Hai ông bà phụ làm đồ vàng mã, gom góp thêm từ tiền cho thuê mấy phòng trọ nhỏ để sống qua ngày. Bao lớp người đến rồi đi, nhưng có lẽ tôi là người ở lâu nhất, hơn mười năm gắn bó.
Mười năm ấy là cả một quãng thanh xuân. Bao thay đổi trong tôi, từ suy nghĩ, cảm xúc, cách nhìn đời, đều đi qua ô cửa nhỏ nơi căn phòng nhà bà. Tôi lớn lên, vấp ngã, loay hoay, rồi dần ổn định, cũng đều dưới mái nhà ấy. Và tôi biết, trong số những người từng ở trọ, bà thương tôi nhiều hơn một chút. Không cần nói ra, chỉ là những việc rất nhỏ.
Tôi nhớ những bữa cơm bà nấu, giản dị mà ấm, như bà dành cho cháu, đứa cháu sớm xa quê, bôn ba. Nhớ những lần bà hỏi han khi tôi về trễ, khi thấy tôi ít nói hơn thường ngày. Có lúc tôi gặp chuyện buồn, bà không hỏi nhiều, chỉ lẳng lặng để sẵn chén cơm, dĩa thức ăn trên bàn, hay thậm chí là miếng cau vừa chẻ đôi thơm phức. Có khi tôi bệnh, bà nhắc uống thuốc, nhắc ăn uống đàng hoàng, như nhắc một đứa con cháu trong nhà.
Bà thương người theo cách của bà. Thương bằng những gói đồ cũ gom lại gửi cho người cần. Thương bằng những bữa ăn nấu thêm cho mấy bà cụ mua ve chai sống quanh xóm. Không nói đạo lý, không làm lớn chuyện, bà cứ lặng lẽ làm những điều mình thấy nên làm một cách nhiệt thành, dù nhiều người nhìn dáng bà thấy một quãng đời khắc khổ.
Vài lần tôi mời bà về quê chơi. Bà cười, khen quê “thầy” yên bình, rồi nói vui: “Mai mốt ‘thầy’ già, có chỗ về rồi”. Tôi cười theo, không nghĩ nhiều. Giờ nhớ lại, thấy trong câu nói ấy có gì đó như một ủi an tinh thần.
Bà cũng có những chuyện khiến người buồn (tất nhiên). Bà hơi nóng tính, nhất là với ông. Hai người già sống với nhau mấy chục năm, cãi vã lặt vặt là chuyện thường. Nhưng tôi luôn thấy, sau những lúc càm ràm, bà vẫn lo cho ông từng bữa ăn, giấc ngủ. Tôi nghĩ, đó là cái duyên của hai người. Thương nhau theo cách không ngọt ngào, nhưng bền. Năm ngoái ông mất, bà và các chị em của bà đã chu toàn cho ông, gửi vô nhà thờ nơi ông hay đi chiều Chủ nhựt.
Sau này tôi dọn đi, ít ở nhà hơn, rồi rời hẳn. Mỗi lần ghé lại, bà vẫn hỏi thăm, vẫn nhớ từng chuyện cũ. Có những điều tưởng chừng rất nhỏ, nhưng ở lại rất lâu trong lòng người, là như vậy.
Đầu năm này bà đi, nhẹ nhàng như một chiếc lá già rơi nghiêng. Tôi nghe tin mà lòng trống hẳn một khoảng. Một người không ruột rà máu mủ, nhưng lại gắn với cả một đoạn đời. Có những người bước qua đời ta bình thường như hơi thở cuộc sống, khi họ rời đi mình mất một nơi để nhớ, để ghé về thăm đều đặn mỗi năm 3-4 dịp.
Tạm biệt bà.
Cảm ơn bà vì một mái nhà, vì những bữa cơm, vì sự chăm sóc âm thầm suốt những năm tháng tôi còn vụng dại. Mong bà an lành ở một nơi khác, nhẹ nhõm hơn, không còn lo toan. Với tôi, bà vẫn ở lại, trong ký ức rất hiền của một quãng thanh xuân không thể quên ở hẻm 81 năm nào…
Một số hình ảnh sáng 24-1, nhân thất thứ 3 của bà, chị và em trai bà đã tổ chức cúng dường trai tăng tại chùa Bồ Đề (Hàng Xanh), cầu siêu độ cho bà:
Lưu Đình Long
Mây Thong Dong trân trọng được hợp tác trong lĩnh vực truyền thông với quý công ty, đơn vị, cá nhân; làm sách, in ấn, quảng cáo… Liên hệ: truyenthong@maythongdong.vn.
