MTD – Sáng nay, tôi đọc một bài báo trên VietNamNet về GS.TS Phạm Huy Dũng, năm nay đã 89 tuổi nhưng mỗi ngày vẫn làm việc 10-12 tiếng, viết sách, nghiên cứu, trao đổi tiếng Anh với ChatGPT và chuẩn bị sang Hàn Quốc trình bày một công trình khoa học mới (ảnh).
Đọc xong bài báo, tôi không chỉ thấy ngưỡng mộ mà còn thấy mình như được nhắc nhở. Giữa một thời đại mà rất nhiều người mới ngoài bốn mươi đã bắt đầu nói về “nghỉ ngơi”, “an phận”, “làm vừa thôi cho khỏe”, hình ảnh một cụ giáo sư gần 90 tuổi vẫn miệt mài học tập và làm việc khiến người ta phải tự hỏi: điều gì làm nên sức sống mãnh liệt ấy?
Có lẽ không chỉ là trí tuệ mà là tình yêu với việc mình làm. Người ta thường nghĩ làm việc là để kiếm sống. Nhưng đến một giai đoạn nào đó của đời người, công việc không còn đơn thuần là chuyện cơm áo nữa, nó trở thành cách để con người thấy mình còn hữu ích, còn kết nối với cuộc đời, còn có thể cho đi điều gì đó.
Tôi rất thích chi tiết vị giáo sư nói rằng ông “đang chạy đua với thời gian”, cố gắng viết ra những điều mình biết trước khi sức khỏe yếu đi.
Ở tuổi ấy, nhiều người chọn nghỉ ngơi, còn ông chọn tiếp tục cống hiến. Cách nghĩ và sống với của ông tôi nghĩ sẽ lay động nhiều người.
Nhìn ông, tôi thấy một kiểu già đi rất đẹp: già đi nhưng không cũ kỹ, không đóng cửa tư duy và lòng mình lại trước thế giới mới. Một người gần 90 tuổi vẫn trò chuyện với AI, vẫn dùng công nghệ, vẫn học hỏi mỗi ngày, điều đó đáng quý hơn rất nhiều những lời hô hào “học tập suốt đời” mà đôi khi người trẻ chỉ nói cho hay.
Thật ra, học tập và làm việc suốt đời không phải để biến mình thành một cỗ máy lúc nào cũng chạy. Đó là một trạng thái sống không để bản thân trì trệ, không tự khóa mình trong vùng an toàn và không nghĩ rằng tuổi tác là lý do để dừng phát triển.
Thế giới hôm nay thay đổi quá nhanh từ công nghệ, kiến thức lẫn cách con người sống và làm việc cũng vậy.
Nếu dừng học, con người rất dễ bị bỏ lại phía sau. Nhưng điều đáng sợ hơn cả chuyện tụt hậu là tâm hồn mình bắt đầu già nua trước tuổi. Nhiều người còn rất trẻ nhưng ánh mắt đã hết tò mò với cuộc sống, không còn muốn học cái mới, không còn muốn thử điều hay, không còn háo hức trước những chuyển động của thời đại. Đặc biệt, xem thường người trẻ hơn nên bỏ qua cơ hội cập nhật.
Trong khi đó, có những người tóc đã bạc trắng nhưng tâm thế vẫn trẻ trung lạ thường, có lẽ vì họ còn giữ được niềm vui lao động và học hỏi.
Tôi nhớ có lần nghe một người lớn tuổi nói: “Con người chỉ thật sự già khi không còn muốn làm gì nữa” hay “Có những người sống 80 tuổi nhưng họ đã tự chôn mình từ thuở 40”.
Thật vậy, làm việc không chỉ tạo ra giá trị vật chất mà còn giữ cho đầu óc tỉnh táo, tinh thần có mục tiêu và trái tim còn kết nối với đời sống. Một người mỗi sáng thức dậy vẫn còn điều để nghiên cứu, để viết, để cống hiến thường cũng là người sống khỏe hơn, vui hơn và có ý nghĩa hơn.
Dĩ nhiên, làm việc suốt đời không có nghĩa là lao lực đến kiệt sức hay đánh đổi toàn bộ đời sống cá nhân. Điều đáng quý ở đây là tinh thần không ngừng học hỏi và đóng góp.
Làm việc bằng khối óc hay đôi tay không quan trọng; điều đáng quý là đến cuối đời, con người vẫn còn muốn học thêm một điều mới, còn thấy mình hữu ích và không tự cho phép bản thân già đi trong tâm thế.
Điều tôi thấy đáng suy nghĩ nhất là ở tuổi gần 90, vị giáo sư ấy vẫn còn cảm giác thời gian không đủ cho những điều mình muốn làm. Trong khi nhiều người trẻ hôm nay lại sống như thể cuộc đời còn rất dài: trì hoãn việc học, trì hoãn ước mơ, trì hoãn cả sự cố gắng. Rồi một ngày ngoảnh lại, tuổi trẻ đã đi qua lúc nào không hay.
Bài báo ấy với tôi không đơn thuần là câu chuyện về một giáo sư lớn tuổi mà giống một lời nhắc nhẹ nhàng rằng, sống có ích không nằm ở tuổi tác, mà nằm ở việc mỗi ngày mình còn muốn lớn lên hay không.
Tôi tin, con người hạnh phúc nhất có lẽ không phải là người nghỉ ngơi nhiều nhất mà là người đến cuối đời vẫn thấy mình còn điều để yêu, để học và để cống hiến.
Lưu Đình Long
Mây Thong Dong trân trọng được hợp tác trong lĩnh vực truyền thông với quý công ty, đơn vị, cá nhân; làm sách, in ấn, quảng cáo… Liên hệ: truyenthong@maythongdong.vn.
