(Nhân ngày vía Bồ-tát Quán Thế Âm)
Đôi khi, ta thương nhưng chưa hiểu, nên tình thương thành gượng. Mình muốn đến gần, người kia lại cần một khoảng riêng. Mình sốt ruột đưa lời khuyên, trong khi họ chỉ mong được kể hết câu chuyện. Mình nghĩ đã làm hết lòng, sao người nhận vẫn buồn, vẫn thấy cô đơn?
Trong bộ phim Hàn Quốc “Anh cũng là con người?” đang xem, tôi nhớ một tình tiết nhỏ: chàng robot Nam Shin được lập trình ôm người đối diện khi thấy họ khóc. Một phản ứng dịu dàng tưởng như là luôn đúng. Nhưng người con gái đem lòng yêu anh – nữ vệ sĩ Kang So Bong – nhắc rằng còn phải xem người ấy có cần được ôm hay không.
Tôi nghe câu thoại ấy rồi chợt nghĩ, cả con người chúng ta cũng có những “lập trình” trong cách thương. Thí dụ như thấy ai buồn thì bảo đừng nghĩ nữa; thấy người thân mệt thì khuyên cố lên; hay thấy con khóc thì vội dỗ, vội tìm cách cho tiếng khóc ngừng lại. Có khi ta chưa kịp hiểu nỗi đau đã muốn người kia mau bình thường, để chính mình đỡ lo.
Thực tế thì, có người cần một vòng tay nhưng có người chỉ muốn ngồi yên cạnh nhau, người khác lại cần khóc thêm một lúc, cần được hỏi một câu, kiểu như: bây giờ, mình có thể làm gì cho bạn?
Muốn nghe được người khác, có lẽ trước hết ta phải nghe mình, hiểu mình. Nhận ra mình đang lo, đang bất lực, đang sợ bị từ chối, hay đang mong sự chăm sóc của mình được đón nhận. Khi biết những xao động ấy, ta bớt vội lấy mong muốn của mình đặt lên nỗi buồn của người khác.
Lắng nghe vì vậy cũng cần sự kiên nhẫn và phải học nữa – để người kia nói chậm, nói chưa rõ, thậm chí chưa muốn nói và để mình có thể ở bên mà không liên tục hỏi han, không thúc ép họ phải khá lên ngay sau một cuộc trò chuyện.
“Lạy đức Bồ-tát Quán Thế Âm, chúng con xin học theo hạnh Bồ-tát, biết lắng tai nghe cho cuộc đời bớt khổ. Ngài là trái tim biết nghe và biết hiểu. Chúng con xin tập ngồi nghe với tất cả sự chú tâm và thành khẩn của chúng con. Chúng con xin tập ngồi nghe với tâm không thành kiến. Chúng con xin tập ngồi nghe mà không phán xét, không phản ứng. Chúng con nguyện tập ngồi nghe để hiểu. Chúng con xin nguyện ngồi nghe chăm chú để có thể hiểu được những điều đang nghe và cả những điều không nói. Chúng con biết chỉ cần lắng nghe thôi, chúng con cũng đã làm vơi bớt rất nhiều khổ đau của kẻ khác rồi” (lời Quán nguyện Bồ-tát Quán Thế Âm, theo Làng Mai).
Thiệt vậy, tình thương có hiểu biết bắt đầu từ những lần chịu khó tìm hiểu, lắng nghe như thế. Theo đó, một cái ôm được trao đúng lúc, một lời khuyên biết chờ, một khoảng lặng được tôn trọng. Và đôi khi, thương là đủ gần để người kia biết mình có mặt, đủ nhẹ để họ được chọn cách đón nhận và cũng đủ xa khi họ cần nữa đó đa.
Lưu Đình Long
